Kościół Filialny w Gorajcu – Jedna z Najstarszych Świątyń w Polsce
Gorajec to miejsce o niezwykłej i głębokiej tożsamości, którego ślady osadnictwa sięgają zamierzchłych czasów neolitu. Współczesna wieś została założona w 1564 roku na prawie wołoskim. Na gruntach sąsiedniego Żukowa powołał ją do życia hetman wielki koronny i starosta lubaczowski Jan Tarnowski. Przez wieki ta wyjątkowa miejscowość kryła w sobie bogactwo tradycji, stając się dziś jedną z najcenniejszych pereł historycznych naszej parafii pw. św. Wojciecha.
Początkowo wieś nosiła nazwę Horajec i do końca XVIII wieku wchodziła w skład dóbr królewskiego starostwa lubaczowskiego. W późniejszych latach, w drodze licytacji, trafiła w ręce barona Józefa Brunickiego, a na początku XX wieku stała się własnością rodziny Wattmanów. Duchowo Gorajec przez wieki związany był z parafią w Żukowie, choć w latach 1618–1699 cieszył się statusem samodzielnej parafii.
Trudne karty historii XX wieku
W 1921 roku Gorajec tętnił życiem – mieszkały tu 994 osoby, w większości wyznania greckokatolickiego. We wsi prężnie działał Dom Narodowy, mieszczący sale szkolne, czytelnię organizacji „Proswita” oraz sklep spółdzielczy.
Lata II wojny światowej i okres powojenny przyniosły jednak ogromną tragedię. W latach 1944–1947 ludność narodowości ukraińskiej została wysiedlona, a cała wieś została spalona. Najczarniejszym dniem w historii miejscowości był rok 1945, kiedy podczas akcji pacyfikacyjnej oddziały Wojsk Wewnętrznych zamordowały około 170 mieszkańców. W latach 50. na zgliszczach dawnej wsi utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne (PGR), a w latach 1977–1981 miejscowość nosiła urzędową nazwę Dąbrowa. Choć w 2005 roku we wsi zameldowanych było zaledwie 107 osób, pamięć i modlitwa w tym miejscu nigdy nie wygasły.
Bezcenny Skarb: Drewniana Cerkiew pw. Narodzenia NMP (1586 r.)
Prawdziwym sercem Gorajca jest zabytkowa drewniana świątynia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Wzniesiona w 1586 roku, jest jedną z najstarszych i najlepiej zachowanych drewnianych świątyń w całej Polsce. Początkowo pełniła funkcję cerkwi filialnej parafii żukowskiej, a obecnie stanowi święty obiekt sakralny parafii w Cieszanowie. Ze względu na swój unikatowy wiek i konstrukcję, jest kluczowym punktem na Szklaku Architektury Drewnianej.
Do bezcennych zabytków wiary i pamięci w Gorajcu należą również:
- Zabytkowa dzwonnica oraz urokliwa XIX-wieczna kapliczka.
- Odnowiony, zachwycający ikonostas, który po latach konserwacji odzyskał swój dawny blask.
- Cmentarz greckokatolicki z XIX i XX wieku, będący niemym świadkiem modlitwy dawnych pokoleń.
